Zmiany masy ciała w trakcie i po leczeniu onkologicznym są bardzo częste. Jedni pacjenci szybko tracą kilogramy, inni zaczynają przybierać na wadze, czasem niewiele jedząc. To nie jest kwestia „silnej woli” ani dbania o siebie. To efekt działania choroby, leczenia oraz reakcji całego organizmu. A waga może się zmieniać w różnych kierunkach i na różnych etapach terapii.

Dlaczego wiele osób chudnie podczas leczenia?

Najczęściej odpowiada za to kilka nakładających się czynników. Spadek apetytu i problemy z jedzeniem. Chemioterapia, radioterapia i silny stres wpływają na zmysł smaku i zapachu. Pojawiają się: nudności, wymioty, uczucie pełności po małych porcjach, metaliczny smak w ustach. Do tego dochodzą suchość jamy ustnej, ból przy połykaniu czy zmęczenie, które utrudnia przygotowanie posiłków.

Poza tym nowotwór oraz leczenie powodują, że organizm zużywa więcej energii niż zwykle. Często dochodzi do utraty masy mięśniowej, nawet jeśli ilość tkanki tłuszczowej się nie zmienia. W skrajnych przypadkach rozwija się tzw. kacheksja nowotworowa — wyniszczenie organizmu.

Kolejne powody to stres i obciążenie psychiczne. Diagnoza i leczenie to ogromne napięcie. U części osób powoduje ono niemal całkowitą utratę apetytu.

Dlaczego część pacjentów tyje?

Przyrost masy ciała również jest częsty — szczególnie w niektórych typach terapii. 

Powodować mogą go leki sterydowe. Stosowane są w wielu schematach leczenia onkologicznego. Mogą: zwiększać apetyt, powodować zatrzymywanie wody w organizmie, sprzyjać odkładaniu tkanki tłuszczowej.

Podobnie może działać leczenie hormonalne. W raku piersi, prostaty i innych nowotworach hormonozależnych terapia wpływa na metabolizm i gospodarkę hormonalną. Często prowadzi do: spowolnienia przemiany materii, zwiększenia tkanki tłuszczowej, spadku masy mięśniowej.

Do tego dochodzi mniejsza aktywność fizyczna. Zmęczenie, osłabienie i zwolnienia lekarskie sprawiają, że organizm spala mniej kalorii niż wcześniej. Utrata mięśni dodatkowo obniża zapotrzebowanie energetyczne.

Generalnie  w trakcie leczenia onkologicznego organizm działa w trybie przetrwania. Zmiany masy ciała wynikają z reakcji biologicznych, działania leków, hormonów, stanu zapalnego i regeneracji tkanek.

Kiedy chudnięcie powinno zaniepokoić?  Warto skonsultować się z lekarzem lub dietetykiem onkologicznym, jeśli pojawia się spadek ponad 5% masy ciała w miesiąc, brak apetytu przez wiele dni, trudności z połykaniem,wyraźne osłabienie i zanik mięśni.

Kiedy przyrost wagi też wymaga uwagi? Nie chodzi o wygląd, lecz zdrowie i bezpieczeństwo terapii. Sygnałem do konsultacji mogą być: szybki przyrost masy ciała, obrzęki, duszność, nagłe powiększenie obwodu brzucha.

W trakcie terapii onkologicznej priorytetem nie jest odchudzanie ani „utrzymanie idealnej wagi”, lecz dostarczenie organizmowi energii, zapobieganie niedożywieniu, regeneracja po leczeniu. Dopiero po zakończeniu terapii zwykle przychodzi moment na spokojne stabilizowanie masy ciała i powrót do aktywności.

Zdrowia i trzymajcie się.